جامعه اسلامی فرهنگیان سرپل زهاب

نفيسه ابراهيم زاده انتظام
 بعد از پيروزي انقلاب اسلامي، بر اساس لايحه قانوني مصوب شوراي عالي انقلاب در سال58  مقرر گرديد انجمن ملي اولياء و مربيان به صورت سازماني مستقل و غيرانتفاعي، به سرپرستي قائم مقام وزير آموزش و پرورش اداره شود. بر اساس تعريف ارائه شده در آيين نامه انجمن اولياء و مربيان، اين انجمن در هر مدرسه هيات منتخبي از اولياء دانش آموزان و مربيان همان مدرسه است. انجمن هاي اولياء و مربيان در مدارس بر اساس مندرجات آيين نامه خود اهداف زير را دنبال مي کنند؛
تفکر، تلاش، ياري و همکاري در جهت بهبود و پيشبرد هر چه بهتر امر آموزش و پرورش دانش آموزان مدرسه و توجه خاص به تربيت مطلوب فرزندان شاهد، جلب توجه اولياء دانش آموزان و کارکنان مدرسه نسبت به مسائل ديني، تربيتي، اخلاقي، اجتماعي و مشاوره با آنان به منظور هماهنگ کردن روش هاي تربيتي و آموزشي در محيط خانه و مدرسه، ايجاد و تحکيم پيوندهاي انساني، عاطفي، اخلاقي و اجتماعي بين اولياء دانش آموزان و مربيان مدرسه، بهره مندي از امکانات اولياء دانش آموزان در جهت همکاري و نظارت هاي پزشکي و بهداشتي مداوم، بهره گيري هر چه بيشتر از روحيه تعاون اولياء دانش آموزان و ديگر افراد خير و علاقه مند در جهت تهيه، تدارک و تکميل امکانات آموزشي و پرورشي مدرسه نظير کارگاه، آزمايشگاه، کتابخانه، نمازخانه، فضاهاي ورزشي و توسعه ساختمان و حياط مدرسه.
در ماده16  آيين نامه انجمن اولياء و مربيان، مدرسه موظف است حد اکثر تا آخر مهر ماه هر سال يعني پايان هفته پيوند 24( تا30 مهر ماه) از تمام اولياء دانش آموزان دعوت به عمل آورد و پس از تشکيل جلسه عمومي اولياء با استفاده از آگاهي هاي خود مخصوصا  محتواي کتاب آشنايي با انجمن اولياء و مربيان، لزوم تشکيل، فوايد و وظايف انجمن اولياء و مربيان مدرسه را براي آنان بيان دارد و مواد مربوط به تشکيل انجمن را که در اين آيين نامه آمده است براي آنان تشريح کند. در موارد استثنايي، آخرين مهلت انجام انتخابات، پانزدهم آبان ماه خواهد بود.
احمد به پژوه، دانشيار و معاون پژوهشي دانشکده روانشناسي و علوم تربيتي دانشگاه تهران مي گويد: «با وجودي که هفته پاياني مهر ماه، هفته پيوند اولياء و مربيان نام گرفته است اما از نظر من همه روزها، روزهاي پيوند، اتحاد و همکاري اولياء و مربيان است. سخن از شهروندان و از نيروي انساني يک جامعه است. يک کشور و يک نظام را انسان هاي آن کشور مي  سازند. انسان ها نيز در بدو تولد، هيچ چيزي نمي  دانند و هيچ رفتاري را کسب نکرده  اند و تمام رفتارها را مي  آموزند. سوال اينجاست؛ اولين آموزشگاه و پرورشگاه انسان کجاست؟ بدون شک خانواده است و خانواده در ديدگاه اسلامي ما محبوب  ترين و بي  بديل  ترين نهادهاست. يعني براي آن نظيري وجود ندارد. کتابخانه، مسجد و مدرسه نمي  توانند با خانواده برابري کنند. لذا از نظر حضرت رسول (ص)، خانواده محبوب  ترين نهادهاست. ريشه هاي انسان عموما  در خانواده شکل مي  گيرد. بنابر اين براي ساخته شدن انسان ها و براي  سلا مت جامعه بايد از خانواده آغاز کنيم. از اين نگاه، مدرسه در خدمت خانواده هاست و مدرسه با خانه و خانه با مدرسه بايد همکاري متقابل داشته باشند. همچنين خانه و مدرسه، مزرعه و باغ هستند و اولياء و مربيان، باغبان مي باشند و مسووليت سنگين تعليم و تربيت شهروندان يک جامعه را به عهده دارند.»
وي يادآور مي شود: «راز سالم  سازي جامعه، سالم  سازي خانواده هاست. توجه به نيازهاي همه جانبه در خانه و مدرسه و آموزش همه جانبه در خانه و مدرسه موجب مي  شود انسان هايي رشيد و رشد يافته تحويل جامعه شوند؛ لذا همفکري، همدلي، همکاري و هماهنگي، اساس موفقيت خانه و مدرسه است. بنابر اين، اين سوال مطرح مي  شود که در حال حاضر بين اين دو نهاد مقدس چه ميزان، همفکري و همکاري وجود دارد؟ آيا ارتباط متقابل وجود دارد؟ آيا معلمان و مربيان از سويي و اولياء از سوي ديگر با يکديگر تشريک مساعي مي  کنند؟ آيا مدارس ما آموزش خانواده ها را به طور جدي و منظم پي گيري مي  کنند؟ آيا مدارس ما به متخصصان تعليم و تربيت و روانشناسي بها مي  دهند؟ عصر حاضر، عصر تخصص و عملگرايي است. تعليم و تربيت و روانشناسي، اساس موفقيت معلمان و اولياء را پي مي  ريزد. آيا معلمان و مربيان ما به دانش هاي روز مجهز هستند؟  به روانشناسي رشد کودک و نوجوان توجه دارند؟ بديهي است پاسخ اين گونه سوال ها بحث برانگيز است.»
اين کارشناس علوم تربيتي مي افزايد: «متاسفانه در نظام آموزشي ما طبق دستورات الهي در قرآن مجيد عمل نشده و امانات به اهلش سپرده نشده  است. گاهي ليسانس تاريخ، مشاوره مي  کند، ليسانس ادبيات، مديريت مي  کند و ليسانس فيزيک، ادبيات تدريس مي  کند! از اين رو بايد به آموزش خانواده ها توسط متخصصان تعليم و تربيت و روانشناسي پرداخت و از مديران آموزش و پرورش انتظار مي  رود برنامه هاي آموزش خانواده را با جديت پي بگيرند. با قاطعيت بايد گفت که نظام آموزش و پرورش هيچ  گاه بدون آموزش خانواده ها و مشارکت آنها موفق نخواهد شد و خانواده ها بايد تحت حمايت هاي آموزشي، اجتماعي و اقتصادي قرار گيرند تا بتوان فرزنداني شجاع، مطلع، متعهد و توانا به جامعه تحويل داد.»
انجمن اولياء و مربيان مدرسه را مدير مدرسه، يکي از معاونين به انتخاب مدير، نماينده شوراي معلمان، معاون پرورشي يا يکي از مربيان امور تربيتي و در صورت نبودن مربي، يکي از معلمان آگاه به مسائل تربيتي به انتخاب مدير و منتخبين اولياء دانش آموزان تشکيل مي دهند،  که همه از طريق انتخابات تعيين مي شوند. براي برگزاري انتخابات، حضور حد اقل نيمي از اولياء دانش آموزان ضروري است. در اين صورت از ميان حاضران عده اي که حائز شرايط عضويت باشند با اکثريت آراي شرکت کنندگان به عنوان نمايندگان اولياء دانش آموزان در انجمن مدرسه انتخاب مي شوند. در مدارسي که عده دانش آموزان آنها کمتر از سيصد نفر باشد، عده اولياء منتخب جمعا  هفت نفر خواهد بود که چهار نفر اول عضو اصلي و سه نفر بقيه علي البدل هستند. در مدارسي که عده دانش آموزان آنها بيش از سيصد نفر باشد، به ازاي هر صد نفر دانش آموز اضافي، يک نفر از اولياء بر تعداد اعضاي اصلي اضافه مي شود ولي عده اعضاي علي البدل همچنان سه نفر خواهد بود. مدت زمان کار انجمن اولياء و مربيان در مدرسه، يک سال تحصيلي است و در مهرماه هر سال انتخابات بايد تجديد شود. اعضاي انجمن سال گذشته در صورت برخورداري از شرايط انتخاب مي توانند خود را براي عضويت در انجمن نامزد کنند و بار ديگر انتخاب شوند. برنامه ريزي و تصميم گيري جهت تشکيل جلسات آموزش خانواده، همکاري و مشارکت شوراي معلمان در برگزاري کلاس هاي فوق برنامه و بررسي و اتخاذ تصميم نسبت به سرويس رفت و آمد دانش آموزان از ديگر وظايف انجمن اولياء و مربيان در مدارس است. به طور کلي مشارکت والدين در تصميم گيري هاي مرتبط با آموزش و پرورش،  به ويژه جنبه هايي که به کار يا سرنوشت فرزندانشان مربوط است،  سبب ايجاد انگيزه و علاقه مندي آنان به اداره امور مدارس شده،  احساس تعهد آنها را نسبت به آن افزايش مي دهد. پيوند و تعامل بين خانه و مدرسه امکان بهره گيري از توان بالقوه فکري،  علمي،  مهارتي و تخصصي والدين را فراهم مي آورد،  در حالي که هم اينک ذهنيت خانواده هاي ايراني از جلسات انجمن اولياء و مربيان مدرسه فرزندشان، گردهمايي صوري است که با نام جلسات خانه و مدرسه و آموزش والدين و با نيت جذب کمک هاي مالي آنها تشکيل مي شوند.
به پژوه خاطر نشان مي کند: «حضور کمرنگ پدران در جلسات انجمن اولياء و مربيان يکي از آسيب ها در اين مورد است. زماني که موضوع بحث، جذابيت لازم را ندارد، مورد نياز پدران نيست و زمان برگزاري جلسات آموزش خانواده با شرايط پدران تناسب ندارد. در نتيجه حضور پدران کمرنگ مي  شود. مديران آموزش و پرورش متاسفانه به هدف هاي آموزش خانواده کمتر توجه دارند، زيرا به بهانه برگزاري جلسات آموزش خانواده صرفا  به سراغ مسائل مالي و مشارکت هاي مالي اولياء مي  روند. در نتيجه خانواده ها تصور مي  کنند هرگاه آنها براي شرکت در جلسه  اي دعوت مي  شوند قرار است از آنها کمک هاي مالي درخواست شود و اين موجب همکاري نکردن و عدم شرکت پدران در جلسات آموزش خانواده مي  شود.»   
وي تاکيد مي کند: «آموزش هاي خانواده بايد بر اساس اصول خاصي بنا نهاده شوند. براي مثال، جهت انتخاب مدرس آموزش خانواده بايد از متخصصاني دعوت به عمل آيد که خود، متعهد و ملتزم به احکام عاليه اسلام باشند. زيرا مدرسان آموزش خانواده چه بخواهند و چه نخواهند تحت الگوبرداري پدران و مادران مي  باشند. نکته بعدي اينکه مدرس آموزش خانواده بايد از تحصيلات دانشگاهي مربوط مانند روانشناسي، مشاوره و علوم تربيتي برخوردار باشد و حتي  الامکان متاهل باشد. اصل بعدي اين است که مدرس آموزش خانواده بايد به آموزش بينديشد و از سوگيري سياسي پرهيز کند. بديهي است مدرس آموزش خانواده نبايد حالت دفاعي به خود بگيرد و توجيه   گر عملکرد مسئولين يا وضع موجود باشد، بلکه بايد به عنوان يک کارشناس واقع بين و حقيقت بين، پدران و مادران را در جهت درست هدايت و ارشاد کند. در آموزش خانواده توصيه مي  شود به فرهنگ و اعتقادات و ارزش هاي خانواده ها احترام گذاشته شود و مدرس آموزش خانواده اجازه ندارد هنگام آموزش، به اديان و فرهنگ هاي ديگران بي  احترامي کند.
احمد به پژوه، دانشيار و معاون پژوهشي دانشکده روانشناسي و علوم تربيتي دانشگاه تهران ادامه مي دهد: «اساس آموزش خانواده بايد بر نيازسنجي مبتني باشد. معناي اين حرف اين است که شرکت  کنندگان در آموزش خانواده که از اقشار گوناگون و با تحصيلات متفاوت هستند نياز دارند آموزش هايي دريافت کنند که مورد نياز آنها باشد. براي مثال، والديني که داراي فرزند در دوره ابتدايي هستند نياز دارند با روانشناسي رشد در دوره ابتدايي، هدف ها و اصول آموزش و پرورش در دوره ابتدايي، تربيت ديني و عاطفي و اجتماعي در سنين ابتدايي و مانند آن آشنا شوند. لذا مدرس آموزش خانواده با توجه به بافت فرهنگي و اجتماعي اولياء يک مدرسه و دادن پرسشنامه نيازسنجي و شناسايي مخاطبان و نيازهاي آنان وظيفه دارد مواد آموزشي مناسب را براي مخاطبان خود ارائه کند. بديهي است نياز اولياء در مناطق مختلف با هم تفاوت دارد. حتي گاهي نيازهاي يک مدرسه با مدرسه ديگر در يک منطقه واحد نيز تفاوت دارد که مدرس آموزش خانواده موظف است به اين تفاوت ها توجه کند.»
وي مي افزايد: «در بحث آموزش خانواده ضرورت دارد به عوامل عدم موفقيت يا آسيب  شناسي آموزش خانواده بپردازيم. يکي از اين عوامل، اين است که آموزش ها بايد متناسب با نياز پدران و مادران باشد. بديهي است اگر اينگونه نباشد، پدران و مادران از برنامه هاي آموزش خانواده استقبال نمي  کنند. عامل بعدي اين است که مسئولين آموزش و پرورش موظف هستند به پدران و مادران احترام بگذارند و زمان برگزاري جلسات آموزش خانواده را در پرسشنامه نياز سنجي از آنها بپرسند. چنانچه اکثريت خانواده ها زمان خاصي را پيشنهاد کردند برنامه آموزش خانواده در همان زمان پيشنهادي آنان برگزار شود، نه بر اساس خواسته مدير و صرفا  انجمن اولياء و مربيان مدرسه. براي مثال در برخي از مناطق، پدران، صبح هاي جمعه امکان شرکت در جلسات آموزش خانواده را دارند، لذا مديران بايد تلاش کنند همان زمان را براي آموزش در نظر بگيرند. نکته بعدي اين است که مديران مدارس بايد سعي کنند از افراد متخصص براي آموزش خانواده دعوت به عمل آورند. بديهي است اولياء و مربيان بايد اهميت آموزش خانواده را باور کنند و در نتيجه براي اجراي برنامه هاي آموزش خانواده سرمايه  گذاري مادي و معنوي لازم را به عمل آورند. در يک جمله؛ آموزش خانواده يک اقدام پيشگيرانه است. صاحبنظران،  توانايي،  تخصص و تجربه مسوولين مدرسه را در ترغيب اولياء دانش آموزان به مشارکت،  مهم مي دانند. علاوه بر اين، همگي بر اين جمله گواهند که برآورده شدن نيازهاي اساسي اولياء،  يکي از عوامل تاثير گذار در مشارکت آنها در امور آموزشي و پرورشي است. اين در حالي است که تحقيقات بر روي خانواده هاي ايراني نشان مي دهد راهکارهاي مشارکت مردمي در مدارس،  متغيرهاي کمبود درآمد خانواده ها،  کثرت فرزندان، وضعيت نامناسب اقتصادي و ميزان استقبال مديران از مشارکت اولياء از عوامل تاثيرگذار بر شرکت فعال والدين در جلسات انجمن اولياء و مربيان است. همچنين اين مطالعات نشان مي دهد که بين مهارت هاي انساني مديران (احترام به شخصيت اولياء دانش آموزان و سهيم کردن آنان در تصميم گيري هاي مدرسه) و جلب مشارکت اولياء در مدارس، رابطه معني داري وجود دارد. بي اطلاعي اولياء از وظايف خود،  عدم آگاهي اولياء از مشکلات مدرسه و مشخص نبودن ميزان کمک هاي مالي و هزينه هاي انجام شده در مدرسه را،  از جمله موانع مشارکت قلمداد کرده اند. همچنين وجود تشريفات رسمي و ملال آور در مدرسه، نقش رسانه هاي جمعي در روشنگري اولياء دانش آموزان، احترام به اولياء و اطلاع يافتن از کاستي ها، کمبودهاي مدرسه و ميزان تحصيلات و درآمد خانواده ها بر ميزان مشارکتشان در فعاليت هاي آموزشي و پرورشي مدرسه، حياتي است.هر چه اولياء دانش آموزان بيشتر احساس کنند که مشارکتشان در مدرسه پيامدهاي مثبت داشته،  به تبع آن از تاييد اجتماعي و مقبوليت عامه نيز برخوردارند،  به همان ميزان بر مشارکت خود در امور مدرسه خواهند افزود. علاوه بر اين هر چه مديران مدارس در جلسات توجيهي،  اولياء را با اهميت و فوايد مشارکت بيشتر آشنا کنند و به نظرات آنان توجه نمايند،  به همان ميزان در گرايش والدين به امر مشارکت در مدرسه موثر خواهد بود. بنابر اين دغدغه رواني اولياء در خصوص پيشرفت تحصيلي فرزندانشان بر ميزان مشارکت آنان تاثير دارد. صاحبنظران معتقدند يکي از مزاياي حضور والدين در جلسات انجمن اولياء و مربيان، ايجاد احساس ارزشمندي و شخصيت در فرزندان آنهاست. در نتيجه پيوند ميان خانواده و مربيان مدرسه در تقويت شخصيت دانش آموزان، موثر است.»
خانواده و لزوم احياي نقش تربيتي آن در فرآيند تعليم و تربيت فرزندان، امري بديهي است و از آنجا که بخش اعظم شخصيت اجتماعي دانش آموزان در خانواده شکل مي گيرد،  به همين دليل لزوم پرداختن به مسئله آموزش خانواده بيشتر احساس مي شود. فرشته حشمتيان، قائم مقام وزير آموزش و پرورش و رئيس سازمان مرکزي انجمن اولياء و مربيان در اين باره مي گويد: «انجمن اولياء و مربيان در چند بعد با خانواده ها مرتبط است. همکاري اولياء و مربيان که در قالب انجمن ها شکل مي  گيرد در ايجاد همسويي ميان آنان در باره تربيت دانش  آموز نقش مهمي دارد. از ثمره هاي سودمند مشارکت والدين در تصميم  گيري ها و برنامه  ريزي ها،   نزديکي نگرش ها و انتظارات و در نتيجه، ايجاد همسويي در شيوه هاي خانه و مدرسه است  که از آسيب هاي تربيتي ناشي از روش هاي چند گانه جلوگيري مي  کند. با توجه به اينکه روابط در خانواده جنبه عاطفي دارد و روابط مدرسه بيشتر اداري و عقلاني است، لذا نزديکي و ارتباط موثر اين دو گروه باعث مي  شود روابط عقلاني و قانوني مدرسه جنبه انساني و لطيف پيدا کرده و روابط سيال و غير رسمي خانواده هم منضبط شود.» وي ادامه مي دهد: «اگر آموزش و پرورش بخواهد تحول بنيادين داشته باشد، بايد هم کودک را بشناسد و هم خانواده را که مهد تربيت کودک است. لازمه اين شناخت، ورود از طريق انجمن هاي اولياء و مربيان است. اشکال آموزش و پرورش اين است که خانواده ها را تک بعدي مي  کند. پيوند اولياء و مربيان، پلي است براي آشنايي خانه با مدرسه و مدرسه با خانه، تا بر اساس آن، آموزش ها را ترسيم و تحولات را ايجاد کند. ارتباط هر چه بيشتر با خانواده ها، گرچه امر آموزش را سخت  تر مي  کند اما اثرپذيري آن صحيح  تر است. انجمن اولياء و مربيان مي تواند ارتباط بسيار موثري با خانواده ها و به تبع آن دانش  آموزان داشته باشد که در آموزش، بهترين شيوه را اجرا کند.»
نقش انجمن اولياء و مربيان، پيوند دو نهاد تربيتي خانه و مدرسه است و در اين راستا استفاده از ظرفيت هاي فرابخشي و بين بخشي را نيز به عنوان عامل پيش برنده در نظر دارد. استفاده از ظرفيت ها و تخصص هاي موثر خانواده ها در مشارکت آنها با ميزان اثردهي پيوند خانه و مدرسه، ارتباط مستقيمي دارد.  بنا بر اين انجمن اولياء و مربيان با هدف رشد و آگاهي پدران و مادران و دست اندرکاران تعليم و تربيت که همان معلمان و مربيان هستند،  تشکيل شده و سعي دارد در اين جهت گام بردارد، تا با ايجاد آگاهي، اين دو را در رسيدن به اهداف تربيتي خود ياري دهند. حشمتيان مي گويد: «ارتقاي کيفيت آموزشي و تربيتي فرزندان، يکي از اهداف مهم انجمن است و هدف دوم، آگاه کردن اولياء به مسائل ديني،  تربيتي،  اخلاقي و اهميت مشاوره است.» وي ادامه مي دهد: «در اينجا نبايد به غلط برداشت شود که تنها خانواده هاي مبتلا به مشکلات روحي،  رواني به مشاوره نياز دارند، بلکه مشاوره، راهگشايي براي رشد و شکوفايي است و مي تواند در هماهنگ کردن روش هاي تربيتي و آموزشي در محيط خانه و مدرسه موثر باشد.»
قائم مقام وزير آموزش و پرورش مي افزايد: «در برنامه هاي انجمن اولياء و مربيان، معتقدم هم انديشي به سمت رسيدن به نوانديشي را بايد در نظر بگيريم و بايد در نشست هاي انجمن به حرکت هاي نوين برسيم و اگر غير از اين باشد، فعاليت هاي صورت گرفته، موازي و ابتر هستند. علاوه بر اين بايد با نگاه  نوانديشانه، بازنگري جدي و کلي در ارائه برنامه ها داشته باشيم،  و اين بازنگري در کليه فعاليت هاي انجمن بايد در دستور کار قرار بگيرد.»
هر اندازه رسانه هاي جمعي،  به ويژه تلويزيون بتوانند در فصول مختلف سال تحصيلي، اطلاعات لازم را در خصوص نحوه مشارکت و فوايد آن در اختيار اولياء قرار دهند،  به همان ميزان بر مشارکت آنان نيز افزوده خواهد شد. همچنين بين سن والدين و ميزان مشارکت آنان در امور مدرسه،  رابطه معني دار خطي و معکوس وجود دارد؛  يعني والدين جوان نسبت به والدين مسن،  مشارکت بيشتري در امور مدرسه داشته اند و هر قدر سطح تحصيلات والدين بالا برود به همان ميزان بر مشارکت آنان در امور مدرسه افزوده مي شود. خانواده هاي پر جمعيت نيز، نسبت به خانواده هاي کم جمعيت،  مشارکت کمتري در امور مدرسه داشته اند. هر  قدر والدين از حيث درآمد در وضعيت مطلوبي قرار داشته باشند،  به همان اندازه بر مشارکت آنان در مدرسه افزوده خواهد شد. در حال حاضرميانگين مشارکت زنان در امور مدرسه بيشتر از مردان است و اغلب، والديني عضو انجمن اولياء ومربيان مي شوند که از وضع مالي مناسب تري نسبت به سايرين بهره مندند.حشمتيان در مورد جذب مشارکت هاي مالي خانواده ها بيان مي دارد: «مدرسه و انجمني موفق است که ضمن تقدير از ولي اي که پول داخل پاکت مي گذارد وتوسط بچه براي مدرسه  مي فرستد؛  پاکت را عودت بدهد و نياز واقعي خود را مطرح کند. حتي اگر شده با آن ولي به طور انفرادي صحبت و او را توجيه کنند که نياز مدرسه، يک نياز معنوي است و رفع نياز مادي مدرسه در کنار و حاشيه آن قرار دارد. براي رفع چنين نگرشي بايد بستر سازي کرد و اينجاست که نقش رسانه ها حائز اهميت مي شود.» همين طور که دانش آموزان بر اساس علاقه خود به دنبال رشته،  مهارت و تخصصي خاص مي روند،  والدين و خانواده ها نيز بر اساس همين ايده لازم است که هر کس بر اساس توان خود در اين مشارکت حضور جدي داشته باشد. لذا انجمن اولياء و مربيان به عنوان گسترده ترين نهاد مردمي،  دفتر جذب مشارکت هاي مردمي دارد که نقش آن، اين است که مشارکت را تقويت مي کند و اگر هم تا کنون شکافي در اين موضوع  بوده، بايد بپذيريم و برطرف کنيم. سياست دفتر جذب مشارکت هاي مردمي،  تلاش براي حضور جدي و حد اکثري اولياء و خانواده ها در همه ابعاد مشارکت اعم از مادي و معنوي است. برگزاري کارگروه هاي تخصصي، راه عملياتي شدن اين حضور و مشارکت معنوي است. اگرچه مدارس به تنهايي و با بودجه و اعتبارات دولتي نمي توانند مدرسه را بچرخانند و نياز است که اولياء نيز مشارکت مالي داشته باشند. اما اين تمام موضوع نيست. همفکري و مشارکت معنوي اولياء و استفاده از تخصص آنها در اولويت قرار دارد که متاسفانه مورد غفلت واقع شده و اساس اين مسئله از نقطه آغاز به انحراف کشيده شده است. حشمتيان ادامه مي دهد: «نبايد انتظار داشت که وزارتخانه و سازمان مرکزي انجمن اولياء و مربيان پاسخگوي نياز تمام مدارس باشند، بلکه سازمان مرکزي بايد نقش هدايتي و نظارتي داشته باشد.  به اميد روزي هستيم که بتوانيم در مدارسمان اتاق اولياء داشته باشيم ؛ يعني خود اولياء پاسخگوي اولياء ديگر و ناظر و شريک در روند آموزش باشند.» آمار نشان مي دهد ويژگي هاي مديران و در کل مسئولين مدرسه،  از جمله  ميزان انعطاف پذيري، انتقاد پذيري، اعتماد به اولياء،  توجه به نظرات اولياء و... از عوامل موثر در افزايش مشارکت اولياء در امور مدرسه بوده است.
نکته ديگر اينکه با توجه به وظايف مطرح شده در آيين نامه  تشکيلاتي انجمن اولياء و مربيان، به جرات مي توان اين نهاد را توانمند ترين کانون براي شناسايي و حمايت از دانش آموزان نيازمند و بدسرپرست و يا آموزش اولياء بي سواد که از نظر مالي و فرهنگي، کم توان يا ناتوانند، خواند. شنيده ها حاکي از آن است که حمايت از دانش آموزان چنين خانواده هايي به اضافه خانواده هايي که در آنها زن، سرپرست خانواراست و يا دانش آموزان خودسرپرست، در تعريف اعتبارات انجمن مي گنجد.حشمتيان در واکنش به اين مسئله اعلام مي دارد: «انجمن، رديف اعتباري براي کمک به نيازمندان ندارد. با اين وجود در اين امر مشارکت مي کند.» برپايي جلسات عمومي اولياء و سخنراني ها، تهيه جزوات آموزشي و کمک آموزشي و توزيع رايگان آنها در مناطق کمتر برخوردار و تشکيل کلاس هاي آموزش خانواده از جمله موارد انجام شده و ذکر شده در گزارش سالانه انجمن اولياء و مربيان است که در حضور خبرنگاران و نمايندگان افکار عمومي ارائه شده است. بر اساس اين گزارش، انجمن در سال گذشته قريب به500  ميليون تومان صرف هزينه حق الزحمه مشاوران، مديران و روانشناسان151 مرکز مشاوره خانواده در سراسر کشور نموده است. اين مراکز موظفند به خانواده هاي کم در آمدي که توانايي پرداخت تعرفه مشاوره را ندارند و از طرف آموزشگاه ها و مدارس، معرفي شده اند خدمات رايگان ارائه کنند.
حشمتيان، تقويت شخصيت دانش آموزان را يکي از تاثيرات مثبت حضور والدين در جلسات انجمن اولياء و مربيان مي داند. وي از استفاده از ظرفيت هاي فرابخشي و بين بخشي، به عنوان عامل پيش برنده در زمينه تحقق اهداف تعليم و تربيت ياد مي کند. حشمتيان معتقد است: «اولياء با مشارکت در جلسات مدرسه فرزندانشان، مدرسه را به عنوان خانه دوم آنها پذيرفته اند.» در اساسنامه انجمن اولياء و مربيان و در تدوين برنامه هاي انجمن، بيشتر تاکيد بر مشارکت فکري و برنامه اي است. موضوع همفکري اولياء با مربيان مدرسه و استفاده از تخصص اولياء در اولويت قرار دارد، اما  به دلايل مختلف از آغاز تا کنون به انحراف کشيده شده است. همچنين اجراي طرحي با عنوان ياران مدرسه به منظور شناسايي و کمک به دانش آموزان کم بضاعت و بي بضاعت در دستور کار سازمان مرکزي قرار دارد که به دليل موانع حقوقي اجراي آن از سال گذشته تاکنون به تعويق افتاده است. آيين نامه اجرايي انجمن اولياء و مربيان مصوب شوراي عالي انقلاب فرهنگي مانند هر قانون مصوب ديگري ضمانت اجرايي دارد که تمام مديران در قالب کتاب راهنمايي از پيگردهاي احتمالي در صورت تعلل و تخطي اطلاع دارند. در حال حاضر از مجموع130  هزار مدرسه کشور100  هزار مدرسه داراي انجمن اولياء و مربيان فعال هستند. اين در حالي است که طبق اساسنامه، تمام مدارس بايد انجمن اولياء و مربيان داشته باشند. حشمتيان وجود اين تفاوت در آمار را اين گونه توضيح مي دهد: «در شمار مدارس کشور، مدارس بزرگسالان، دو شيفته با يک مدير و مدارسي که کمتر از رقم بيان شده در آيين نامه دانش آموز دارند نيز آمده است. اين امر باعث وجود عدم تطبيق انجمن هاي موجود با مدارس کشور مي شود. همچنين مدارسي هستند که در آنها10  دانش آموز وجود دارد اما10  ولي ندارند.» اساسنامه انجمن اولياء و مربيان، مصوب شوراي عالي آموزش و پرورش و لازم الاجراست. چنانچه قصور، کوتاهي و يا کم کاري از ناحيه مدير مدرسه اي در انجام وظايف مربوط  به انجمن صورت بگيرد، مدير بايد پاسخگو باشد. به عبارتي ضمانت اجرايي برنامه هاي انجمن، دفتر راهنماي فعاليت هاي انجمن است که همه ساله در اختيار مدارس قرار مي گيرد. در پايان سال اگر وظايف به نحو مطلوب انجام شده باشد از مدرسه تقدير به عمل مي آيد. در غير اين صورت کوتاهي مدير از طريق منطقه مربوطه پي گيري مي شود. قائم مقام وزير در اين مورد معتقد است: «سرعت، دقت و پي گيري، از ضروريات کارهايي از جنس فعاليت هاي انجمن اولياء و مربيان است.»